Χριστουγεννιάτικα γλυκίσματα: Η ιστορία πίσω από την παράδοση

Τα μελομακάρονα όπως και οι κουραμπιέδες κατατάσσονται στα πατροπαράδοτα εθνικά γλυκίσματα, που θεωρούνται απαραίτητα σε κάθε ελληνικό σπιτικό, ιδιαίτερα την περίοδο των Χριστουγέννων.

melomakarona

Τα μελομακάρονα είναι προσφορά του Εργαστηρίου Ζαχαροπλαστικής «Κάντια» (Δράμας 86, Σεπόλια)

Παραδοσιακά πλησιάζοντας στα Χριστούγεννα, άρχιζαν οι προετοιμασίες ώστε όλα να είναι έτοιμα για την μεγάλη γιορτή της Γεννήσεως του Ιησού Χριστού. Τα σπίτια καθαρίζονταν σχολαστικά και λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα οι νοικοκυρές έφτιαχναν γλυκίσματα, τα οποία φυσικά τρώγονταν την ημέρα των Χριστουγέννων με την λήξη της νηστείας. Στο παρελθόν τα μελομακάρονα ήταν αποκλειστικά για τα Χριστούγεννα κι οι κουραμπιέδες για την Πρωτοχρονιά. Σήμερα όμως ο διαχωρισμός αυτός δεν τηρείται.

Τα μελομακάρονα όπως επίσης και οι δίπλες, οι λουκουμάδες, τα λουκούμια, οι μπακλαβάδες, οι καρυδόπιτες και οι καρποί όπως τα ρόδια, τα κάστανα, τα αμύγδαλα και τα καρύδια, θεωρούνται σύμβολα ευτυχίας και αφθονίας. Άλλωστε το μέλι από την αρχαιότητα χρησιμοποιείτο στις γιορτές ως σύμβολο γονιμότητας και ευζωίας. Γι’αυτό τα Χριστούγεννα, τα μελομακάρονα  συμβολίζουν τα καλά που ελπίζουμε να φέρει ο καινούργιος χρόνος!

pomegranate

Ρόδι: Σύμβολο αφθονίας και γονιμότητας, καλωσορίζει την καινούρια χρονιά, σκορπίζοντας για γούρι τους σπόρους του στο κατώφλι των σπιτιών μας.

Ετυμολογικά τα μελομακάρονα έχουν αρχαιοελληνική προέλευση όσο και αν ηχητικά μας παραπέμπουν στο «ιταλικό» μακαρόνι. Στα λεξικά αναφέρεται ότι η λέξη «μακαρόνι» παράγεται από τη μεσαιωνική ελληνική λέξη «μακαρωνία», που επρόκειτο για νεκρώσιμο δείπνο με βάση τα ζυμαρικά, όταν μακάριζαν το νεκρό. Η μακαρωνία με τη σειρά της προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «μακαρία», που δεν ήταν άλλο από την ψυχόπιτα, ένα κομμάτι άρτου, στο σχήμα του σύγχρονου μελομακάρονου, το οποίο το προσέφεραν μετά την κηδεία. Αργότερα, όταν η μακαρία περιλούστηκε με σιρόπι μελιού ονομάστηκε: μέλι+μακαρία = μελομακάρονο και καθιερώθηκε ως γλύκισμα του 12ημέρου, κυρίως από τους Μικρασιάτες Έλληνες και απαντάται και με το όνομα «φοινίκια». Οι Λατίνοι και αργότερα οι Ιταλοί χρησιμοποίησαν τη λέξη μακαρωνία ως maccarone που τελικά κατέληξε να σημαίνει το σπαγγέτι. Τέλος, από το μεσαίωνα και μετά στη Γαλλία και την Αγγλία, με το όνομα «macaroon» καθιερώθηκε ένα είδος αμυγδαλωτού μπισκότου, το γνωστό σε όλους σήμερα «μακαρόν».

Πέρα όμως από την παράδοση, τα μελομακάρονα:

  • Αποτελούν πλούσια πηγή αντιοξειδωτικών, καθώς το ελαιόλαδο, που είναι από τα κύρια συστατικά της συνταγής αποτελεί εξαιρετική πηγή βιταμίνης Ε, της λιποδιαλυτής βιταμίνης που εμφανίζει έντονη αντιοξειδωτική δράση.
  • Περιέχουν πορτοκάλι που είναι πλούσιο σε βιταμίνη C, φυλλικό οξύ, κάλιο, σελήνιο και φυτικές ίνες, β- καροτίνη, πηκτίνη, κάλιο, ασβέστιο, σίδηρο, ιώδιο, φώσφορο, μαγγάνιο, νάτριο, χλώριο και ψευδάργυρο, κανέλα που θεωρείτε καλή πηγή σιδήρου και σε συνδυασμό με το πορτοκάλι μεγιστοποιεί την απορρόφηση του και καρύδια τα οποία μας δίνουν το απαραίτητο αμυνοξύ αργινίνη που μεταβολίζεται στο σώμα μας σε ουσίες που ασκούν ευεργετική δράση στα αγγεία μας.
  • Σαν γλύκισμα θεωρείτε ολιγοθερμιδικό (συγκριτικά με άλλα) αλλά πολύ μεγάλης θρεπτικής αξίας. Η κατάχρηση είναι που το καθιστά απαγορευμένο.
  • Είναι πλούσια σε υδατάνθρακες και γι’αυτόν τον λόγο δίνουν αμέσως ενέργεια. Δεν περιέχουν όμως καθόλου ζωικό λίπος, ενώ παρέχουν στον οργανισμό τα απαραίτητα για το καρδιακό σύστημα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα.
Kourampiedes

Κουραμπιές = Kuru (ξηρό) + biye (μπισκότο)

Ως αναφορά τον κουραμπιέ σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξε ο Δημήτρης Σταθακόπουλος, δρ. κοινωνιολογίας της Ιστορίας, Παντείου πανεπιστημίου, μουσικολόγος και δικηγόρος η ρίζα του είναι Qurabiya στα Αζέρικα, Kurabiye, στα Τούρκικα και φυσικά Κουραμπιές στα ελληνικά, που στην κυριολεξία σημαίνει Kuru = ξηρό, biye = μπισκότο. Όμως, η ονομασία μπισκότο καθιερώθηκε τον Mεσαίωνα, ετυμολογικά προερχόμενη από το λατινογενές bis-cuit, που σημαίνει ψημένο δύο φορές (στα αρχαία ελληνικά λεγόταν δί-πυρον), ως τεχνική ψησίματος για να μην «χαλάει» εύκολα ο άρτος, κυρίως των στρατιωτών και των ναυτικών.
Στα σύγχρονα ιταλικά, η λέξη είναι biscotto (τo cookies έχει φλαμανδική / ολλανδική προέλευση που πέρασε στην αγγλική γλώσσα). Το λατινικό bis-cuit διαδόθηκε μέσω των Βενετών εμπόρων και στην Ασία, όπου καθιερώθηκε ως παραφθορά της λατινικής λέξης, σε biya/biye, οπότε συνδέθηκε με το δικό τους Qura /Kuru (ξηρό) και έδωσε τη νέα μικτή (λατινο-ανατολίτικη) λέξη Qurabiya / Kurabiye, η οποία με αντιδάνεια ξαναγύρισε στη δύση και ελληνοποιημένη πλέον έδωσε το «κουραμπιές» με την έννοια του ξηρού μπισκότου, που διανθίστηκε με αμύγδαλα, ζάχαρη άχνη κ.λπ.

gingerbread house

Εάν θέλετε να φτιάξετε τα δικά σας αρωματικά μελομακάρονα σας προτείνουμε μια δοκιμασμένη συνταγή που θα βρείτε εδώ.

 

 

Πηγές:

http://melomakarona.gr/

http://www.mothersblog.gr/

http://www.iatronet.gr/

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *