Τσάι: Το ταξίδι από τα βάθη της Ανατολής μέχρι τα «σαλόνια» της Ευρώπης

Το τσάι είναι ένα από τα πιο αγαπημένα μας αφεψήματα στον κόσμο. Μόλις αρχίσουν τα πρώτα κρύα του χειμώνα σε όλους μας αρέσει να απολαμβάνουμε ένα ζεστό τσάι, στο σπίτι δίπλα στο τζάκι, στο χώρο της δουλειάς ή μαζί με παρέα. Το τσάι εμφανίστηκε ως φάρμακο και εξελίχτηκε σε ρόφημα και σήμερα διεκδικεί την πρώτη θέση ανάμεσα στα ροφήματα που κυκλοφορούν, ανταγωνιζόμενο τον καφέ ή ακόμη και το νερό.

Simvlos tea

«Αν τα φύλλα του φυτού είναι εκλεκτά, μόλις προσθέσετε το τσάι οι φυσαλίδες του νερού που βράζει πρέπει να θυμίζουν πέρλες δεμένες μεταξύ τους σε αργό χορό…» (Λου Γιου,780 μ.Χ.)

Η διαδρομή του από τα βάθη της Ανατολής ως τα αριστοκρατικά σαλόνια της Ευρώπης διήρκεσε αιώνες. Ας το πιάσουμε λοιπόν από την αρχή…

 Shen Nung

Shen Nung

Δύο είναι οι επικρατέστεροι μύθοι που αναφέρονται στην ανακάλυψη του τσαγιού. Ο  πιο διαδεδομένος  μύθος για το Κινέζικο τσάι, μιλάει για τον αυτοκράτορα Shen Nung . Η τυχαία ανακάλυψη του τσαγιού από τον αυτοκράτορα τοποθετείται στο  2737 π.Χ., αλλά αυτό είναι μάλλον, ιστορικά ανακριβές. Ο μύθος λέει πως μια ημέρα ο αυτοκράτορας Shen Nung , είχε βγει με τους αυλικούς του για περιοδεία και κάθισε να ξεκουραστεί. Ενώ ήταν έτοιμος να πιει βραστό νερό , φύσηξε  ο αέρας και  μερικά φύλλα από ένα κοντινό δέντρο  έπεσαν στο φλιτζάνι . Ο αυτοκράτορας, αποφάσισε από περιέργεια, να δοκιμάσει αυτό το μείγμα με το σκούρο χρώμα και το ωραίο άρωμα. Κι έτσι  ανακάλυψε ότι αυτό το  ρόφημα, ήταν εύγευστο και αναζωογονητικό. Ο μύθος συνεχίζεται, αναφέροντας ότι ο αυτοκράτορας ένοιωσε τόση ευεξία, που έμεινε δίπλα στο δέντρο αυτό για επτά χρόνια πίνοντας τσάι….

Ένας άλλος ινδικός μύθος αποδίδει την ανακάλυψη του τσαγιού στο βουδιστή μοναχό Bodhidharma.

Bodhidharma

Bodhidharma

Ο Bodhidhama είχε μείνει άυπνος για προσευχή επί επτά χρόνια. Φτάνοντας στο τέλος αυτής της περιόδου αϋπνίας, ο μοναχός ήταν πια εξουθενωμένος.  Στην απόγνωσή του, μάσησε μερικά φύλλα από ένα κοντινό δέντρο, και αμέσως ένιωσε διαύγεια σκέψης, ανανέωση και ζωντάνια. Έτσι λέγεται πως ανακαλύφθηκε το τσάι, στην Ινδία.

Για χιλιετίες το τσάι χρησιμοποιούνταν περισσότερο ως φάρμακο. Καθημερινό ρόφημα έγινε γύρω στον 3ο αιώνα μ.Χ. οπότε άρχισε η καλλιέργεια και η παραγωγή του.

Στην Κίνα τον όγδοο αιώνα, περνάει στη σφαίρα της ποίησης ως μια από τις πλέον ευγενείς διασκεδάσεις. Η συνέχεια θέλει βουδιστές μοναχούς να μεταφέρουν το φυτό στην Ιαπωνία, όπου τον 15ο αιώνα το τσάι ανυψώνεται σε θρησκεία αισθητισμού, τον Τεϊσμό. Ο Τεϊσμός είναι μια λατρεία βασισμένη στον θαυμασμό του Ωραίου μέσα στα ποταπά περιστατικά της ανθρώπινης ύπαρξης. Διδάσκει την καθαρότητα και την αρμονία, το μυστήριο της αλληλοευσπλαχνίας, το ρομαντισμό της κοινωνικής τάξης. Στην ουσία είναι μια λατρεία του Ατελούς, καθώς και μια τρυφερή απόπειρα να επιτευχθεί κάτι το Εφιχτό μέσα στο Ανέφιχτο της ζωής. Στην Ανατολή, η ιστορία του τσαγιού και οι μύθοι που το συνοδεύουν συμβολίζουν την απόλαυση του παρόντος, όλοι έχουν πρόσβαση στην ευχαρίστηση που προσφέρει το ρόφημα και γίνονται αριστοκράτες της γεύσης.

Στην Ευρώπη έφτασε το 1610, από τους Πορτογάλους, που το μετέφεραν για λογαριασμό των Ολλανδών. Λίγο αργότερα, οι Ολλανδοί ξεκίνησαν με δικά τους μέσα τη μαζική εισαγωγή τσαγιού, δημιουργώντας μια νέα μόδα, με φανατικούς, αλλά λίγους οπαδούς. Και αυτό, διότι τα πρώτα χρόνια το τσάι ήταν πανάκριβο. Το βάρος του μετριόταν σε χρυσάφι και προκάλεσε εμπορικές συμμαχίες, αποικιοκρατικές πολιτικές, πολέμους και αντιπαραθέσεις και οικονομικές διεκδικήσεις.Μόλις το 1675 η τιμή του έπεσε σε λογικά πλαίσια, κι έτσι από την Ολλανδία πέρασε στη Γαλλία και από εκεί στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Οι Βρετανοί, που σήμερα αποτελούν τους πιο φανατικούς οπαδούς του ροφήματος, ήταν ίσως οι τελευταίοι που το γνώρισαν. Το δοκίμασαν μόλις το 1839, όταν το πρώτο φορτίου τσαγιού έφτασε στο Λονδίνο από τις αγγλικές αποικίες στην Ινδία.Στη Δύση, ως σύμβολο εξουσίας, το τσάι πρέπει να είναι ακριβό. Έτσι, στο Λονδίνο των αρχών του 18ου αιώνα, ένα κιλό τσάι κοστίζει όσο το μισό βδομαδιάτικο ενός ειδικευμένου εργάτη. Ως σύμβολο εξουσίας λοιπόν οι άποικοι της Αμερικής το πέταξαν στο λιμάνι της Βοστόνης για να διατρανώσουν την ανεξαρτησία τους από την Αγγλία, στα τέλη του 18ου αιώνα.

Chai

Σήμερα Κινέζοι, Γιαπωνέζοι, Ινδοί, Αγγλοι, Αμερικανοί πίνουν τις μεγαλύτερες ποσότητες τσαγιού, έχοντας μετατρέψει την κατανάλωσή του σε ιεροτελεστία. Στην Αγγλία σερβίρεται με γάλα και ζάχαρη. Στην Ινδία αναμειγνύεται με μπαχαρικά και ονομάζεται chai. Στην Αμερική διατίθεται σε σκόνη ­ που συλλέγεται από τα αποξηραμένα φύλλα του φυτού ­ μέσα σε φακελάκια. Στην Ιαπωνία η εκλεκτή πράσινη σκόνη ανακατεύεται με καυτό νερό μέσα σε κεραμικά μπολ. Παρ’ όλο που το τσάι έρχεται από την παραδοσιακή κινέζικη ιατρική εξακολουθεί να είναι το πιο διαδεδομένο μετά το νερό. Αυτό το κάνει και σύγχρονο. Εξακολουθεί να είναι προσιτό σε όλους και παράγεται καθημερινά σε τεράστιες ποσότητες σε όλον τον πλανήτη. Σήμερα όμως, οι ειδικές ποικιλίες του που θωπεύουν τον ουρανίσκο μας, ανεβάζουν το ευ ζην όπως τα καλύτερα κρασιά ή τα σπανιότερα ουίσκι. Κάνει εξαιρετικό καλό στον οργανισμό καθώς είναι μια από τις πιο πλούσιες πηγές αντιοξειδωτικών και στις περισσότερα ποικιλίες μπορείς να πίνεις όσο θες!

Αξίζει να αναφερθεί πως στην Κίνα που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το τσάι Tea museumοι Αρχές της πόλης Meitan γνωστή και ως η «πρωτεύουσα του πράσινου τσαγιού» έφτιαξαν ένα μουσείο τσαγιού σε σχήμα τσαγιέρας.

Ετυμολογία

cha = tea

cha = tea

Η λέξη τσάι προέρχεται από την περσική λέξη چای («τσάι») η οποία προέρχεται από την κινέζικη λέξη στα μανδαρίνικα «τσα». Η λέξη τσα διαδόθηκε μέσω του δρόμου του μεταξιού στην κεντρική Ασία και στην Περσία (σημερινό Ιράν). Οι Πέρσες πρόσθεσαν την κατάληξη -ι και η λέξη τσάι διαδόθηκε σε πολλές γλώσσες όπως Ουρντού, Αραβική, Τουρκική, Ελληνική, Ρωσική κλπ. Η λέξη ‘ tea ‘ (τσάι) και όλες οι παγκόσμιες Masala teaπαραλλαγές του στην ορθογραφία και την προφορά προέρχονται από μια ενιαία πηγή. ”Te” σημαίνει τσάι στην κινεζική διάλεκτο Amoy. Στην Αγγλική γλώσσα η λέξη chai («τσάι») υπονοεί το τσάι με μπαχαρικά (το τσάι «μασάλα»). Το τσάι «μασάλα» είναι γνωστό και ως τσάι «καράκ» στην μέση Ανατολή.

Το παγωμένο τσάι

Ice teaΕπινοήθηκε από έναν αμερικανό ιδιοκτήτη φυτείας τσαγιού, σύμφωνα με τις ιστορίες που συνοδεύουν ως τις ημέρες μας το δημοφιλές αφέψημα. Στις αρχές του αιώνα οι Ηνωμένες Πολιτείες, έχοντας εγκαθιδρύσει σταθερό κυβερνητικό σύστημα, δυνατή οικονομία, ανερχόμενη βιομηχανία, οργάνωσαν την Πρώτη Παγκόσμια Εκθεση Προϊόντων στο Σεντ Λούις. Αντιπρόσωποι από όλον τον κόσμο έφεραν τα προϊόντα τους για παρουσίαση. Ανάμεσά τους ο Ρίτσαρντ Μπλέχιντεν, που είχε φέρει μαζί του από την παραγωγή της φυτείας του δείγματα τσαγιού, για να τα μοιράσει στους επισκέπτες της έκθεσης. Ενας καύσωνας ωστόσο ανέτρεψε τα σχέδιά του, καθώς το ζεστό ρόφημα που προσέφερε δεν εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τους παρευρισκομένους… Το πρώτο σοκ για τον Μπλέχιντεν διαδέχθηκαν η εφευρετικότητα της σκέψης και η ταχύτητα της πράξης. Γέμισε τριμμένο πάγο το δοχείο με το τσάι που είχε ετοιμάσει και το ονόμασε παγωμένο τσάι (iced tea). Ηταν η κορυφαία στιγμή της διοργάνωσης, όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια…

Η τσαγιέρα

Σχεδιάστηκε από τους Ευρωπαίους άμα τη εισαγωγή του τσαγιού από την Ανατολή, καθώς στη μακρινή Κίνα, από όπου διαδόθηκε το αφέψημα σε όλον τον κόσμο, συνήθιζαν να το φτιάχνουν κατευθείαν μέσα στην κούπα απ’ όπου έπιναν ρίχνοντας ζεστό νερό και φύλλα τσαγιού. TeapotΤο σχήμα του νέου αντικειμένου που αποτέλεσε αναπόσπαστο κομμάτι της ιεροτελεστίας του τσαγιού ήταν οβάλ στην πρώιμη εμφάνισή του ενώ η διακόσμηση περιορίστηκε σε ζωγραφιές ζώων και φυτών (αργότερα, στις μεταλλικές τσαγιέρες, εμπλουτίστηκε με καμήλες, πιθήκους, μπαμπού και άλλες εξωτικές εικόνες). Η επανάσταση στον χώρο της τσαγιέρας ωστόσο δεν ήρθε με τα λιγότερο ή περισσότερο πρωτότυπα και περίτεχνα σχέδια που την κοσμούσαν αλλά με το υλικό από το οποίο κατασκευάζονταν. Το 1710 οι Γερμανοί κατάφεραν να φτιάξουν πορσελάνη εφάμιλλη των φίνων κινέζικων σερβίτσιων. Ως τα μέσα του αιώνα οι Γάλλοι και οι Άγγλοι είχαν αντιγράψει την πετυχημένη συνταγή. Η τσαγιέρα γίνεται πλέον σφαιρική στολισμένη με φρούτα ενώ το στόμιο έχει σχήμα δράκου ή άλλων εξωτικών θηρίων… Προς το τέλος του 18ου αιώνα η πρώτη επάργυρη τσαγιέρα κάνει την εμφάνισή της, επηρεαζόμενη πλέον από τις προγενέστερες και σύγχρονες τάσεις στην τέχνη. Μπαρόκ, ροκοκό, αναγεννησιακός, γοτθικός και πολλοί άλλοι ρυθμοί αποτυπώθηκαν και στις τσαγιέρες. Ο βιομηχανοποιημένος τρόπος ζωής του 20ού αιώνα επέβαλε σχεδόν λιτά, απέριττα και λειτουργικά σχέδια και σχήματα στα αντικείμενα καθημερινής χρήσης ­ κυκλοφόρησαν τότε ακόμη και τετράγωνες τσαγιέρες. Οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι ανέστειλαν τη δημιουργία και διάθεση νέων χρηστικών αντικειμένων όπως τα σερβίτσια τσαγιού ενώ το τέλος του αιώνα επαναπροσδιορίζει τη χρησιμότητα και την αισθητική της τσαγιέρας. Απλές φόρμες και μοντέρνα σχέδια συνοδεύουν την τελετουργία του τσαγιού από την Κίνα ως την Αμερική.

Τα φακελάκια τσαγιού

Teabags

Μέχρι 1826, το τσάι πουλιόταν πάντα χύμα. Ήταν μια πρόκληση για τους αδίστακτους καταστηματάρχες για να το αλλοιώσουν με πρόσθετες ουσίες. Το 1826 ο John Horniman δημιούργησε μια συσκευασία όπου το τσάι βρισκόταν προ-σφραγισμένο μέσα σε μολύβδινο πακέτο, το οποίο όμως δεν άρεσε στους παντοπώλες. Προτίμησαν να ενισχύουν τα κέρδη τους με τον πατροπαράδοτο τρόπο. Ο Horniman δοκίμασε έπειτα μια διαφορετική προσέγγιση στην αγορά. Έβαλε ιατρικά μηνύματα στη συσκευασία και πούλησε το τσάι του στους φαρμακοποιούς. Αυτοί και οι πελάτες τους ήταν πολύ πιο δεκτικοί στην προσέγγισή του. Τα φακελάκια τσαγιού λέγεται ότι τυχαία ανακαλύφτηκαν. Ένας εισαγωγέας από τη Νέα Υόρκη που ονομαζόταν Thomas Sullivan έστειλε δείγματα τσαγιού στους πελάτες του μέσα σε μικρές μεταξένιες σακούλες. Στους πελάτες άρεσε σαφώς αυτή η ευκολία και σύντομα ζητούσαν όλο το τσάι τους να είναι τοποθετημένο σε φακελάκια.

Γκρεμίζοντας τα στερεότυπα που έχτισε μεθοδικά Yellow Submarine Tea Infuserη μακρά ιστορία του τσαγιού που ξεκινά κατά κάποιους γύρω στα 1700 π.Χ. οι σύγχρονοι τεϊοπότες ανακατεύουν ανενδοίαστα την παράδοση με πινελιές μοντέρνου design, ενίοτε και χιούμορ. Και το ερώτημα μοιάζει αναπόφευκτο, τουλάχιστον για κάποιους: γιατί να χρησιμοποιήσεις ένα ταπεινό φακελάκι όταν μπορείς να εμβαπτίσεις αρωματικά φύλλα των αγαπημένων σου βοτάνων σε αχνιστό νερό με όχημα το θρυλικό yellow submarine ή ένα μικρό Τιτανικό;

 Αφέψημα

Στην χώρα μας εκτός από το τσάι πολύ διαδεδομένα είναι και τα αφεψήματα από βότανα και αρωματικά φυτά. Όπως το λέει και η λέξη αφέψημα θα πει «αφήνω να ψηθεί». Το αφέψημα περιλαμβάνει το σιγανό βρασμό των βοτάνων ή των φυτών σε νερό. Τα αφεψήματα γίνονται συνήθως με την χρήση ριζών, φλοιού, καρπών, όμως δεν είναι ασυνήθιστη η προσθήκη φύλων ή και λουλουδιών. Αυτά τα πιο ευπαθή και ντελικάτα μέρη του φυτού θα πρέπει να προστίθενται όταν έχουμε σβήσει την φωτιά και το αφέψημα έχει πάψει να σιγοβράζει.

Η Simvlos Eco Farm διαθέτει κάποια από τα βασικότερα βότανα κι αρωματικά φυτά της Ελληνικής γης. Μπορείτε να διαβάσετε τις θεραπευτικές τους ιδιότητες εδώ.

Βότανα_Simvlos

Στην συλλογή μας θα βρείτε και ένα μείγμα Πράσινου τσαγιού με αποξηραμένα φρούτα και μπαχαρικά με γλυκιά μυρωδιά και γεύση. Ο συνδυασμός φλούδας πορτοκαλιού, ξύλου κανέλας και γαρύφαλλου μαζί με το τσάι δημιουργούν μια ζεστασιά που θυμίζει θαλπωρή Χριστουγέννων!

Πόση καφεΐνη ή τείνη περιέχουν τα ροφήματα που πίνουμε;

Τα επίπεδα καφεΐνης (τεΐνη / καφεΐνη είναι δύο ονόματα του ίδιου μορίου) στο τσάι εξαρτώνται από την ζύμωσης που επιδέχονται τα φύλλα τσαγιού. Γενικότερα, το μαύρο τσάι θα έχει μια υψηλότερη περιεκτικότητα σε καφεΐνη από το άσπρο ή πράσινο τσάι. Σημαντικό είναι ότι 5 φλυτζάνια του άσπρου τσαγιού θα έχουν λιγότερη καφεΐνη από ένα φλιτζάνι του καφέ.

Καφές: 85mg-160mg
Yerba Mate: 75mg
Αναψυκτικά: 50mg
Μαύρο Τσάι: 40mg
Oolong Τσάι: 30mg
Πράσινο Τσάι: 20mg
Άσπρο Τσάι: 15mg
Τσάι Ντεκαφεινέ: 7mg
Roibos: 0mg
Τσάι βοτάνων- Αρωματικά φυτά: 0mg

Πηγές:

http://www.tovima.gr/

www.wikipedia.org

http://www.foodbites.eu/

http://www.rainbowwaters.gr/

Βότανα για όλους, Λίγκας Εκδοτική

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *