Μέλισσα, Γεωγραφία & Παράδοση

bees

Η Ελλάδα είναι από τα πανάρχαια χρόνια συνδεδεμένη με τη μέλισσα. Οι αναφορές στο πιο ωφέλιμο από τα έντομα είναι αναρίθμητες σε όλες τις πηγές, είτε αυτές αφορούν την αρχαιότητα, είτε τους μετέπειτα χρόνους και το ίδιο ισχύει και σήμερα.

Αρχαίοι συγγραφείς, έχουν γράψει γι’ αυτήν, γιατροί έχουν αναφερθεί στη θεραπευτική δράση των προϊόντων της, φαρμακοποιοί έχουν καταγράψει συνταγές με τις πρώτες ύλες που μας δίνει, δάσκαλοι και φιλόσοφοι την έχουν χρησιμοποιήσει σαν παράδειγμα, κυβερνήσεις την έχουν απεικονίσει στα νομίσματά τους και ο λαός την αναφέρει στα γνωμικά του. Ο κατάλογος θα ήταν πολύ μεγάλος αν κάποιος επιχειρούσε σχολαστικά να απαριθμήσει όλες τις περιπτώσεις.

Αλλά και στην πρακτική καθημερινότητά του, ο Έλληνας ήταν πάντα δεμένος με τη μέλισσα. Η ενασχόληση με τη μελισσοκομία χάνεται στις απαρχές της ιστορίας του τόπου μας όταν ο Αρισταίος δίδαξε κατά το μύθο τους προγόνους μας πώς να διαχειριστούν το μελίσσι παίρνοντας από αυτό τα πολύτιμα αγαθά του. Από τότε το μέλι βρήκε τη θέση του σε κάθε Ελληνικό σπίτι, η μέλισσα τη θέση της στην καρδιά μας και οι δεσμοί αυτοί βρήκαν και άλλο ένα – ενδιαφέρον – πεδίο έκφρασης: τα τοπωνύμια. Χωριά και πόλεις, βουνά και κάμποι βαφτίστηκαν με ονόματα σχετικά με τη μέλισσα, σαν επισφράγιση αυτής της μακραίωνης σχέσης μας μαζί της. Ο κατάλογος που ακολουθεί αποτελείται από όλες τις περιπτώσεις που μπορέσαμε να συγκεντρώσουμε. Σίγουρα θα υπάρχουν και άλλες. Ελπίζουμε να σας «κεντρίσουμε» το ενδιαφέρον και να αναζητήσετε κι εσείς και άλλους τόπους που τους «βάφτισε» η μέλισσα.

Το κουβέλι (παλιός τύπος κυψέλης)

Κουβέλια, Αρκαδία

Κουβέλια, Αρκαδία

Τοπωνύμιο που συναντάται με πολλές μορφές. Βρήκαμε το Κουβελάκι (όρος του νομού Αρκαδίας με ύψος 1059 μέτρα), το Κουβελαιίκο βουνό (κορυφή του Τετραζίου στο νομό Μεσσηνίας με ύψος 1101 μέτρα), τον Κούβελα (οικισμός της Μεσσηνίας επίσης στο Τετράζιο όρος), την Κουβέλα (οικισμός του νομού Φθιώτιδας στην παραλία του Μαλιακού κόλπου), το Κουβέλι που εμφανίζεται 3 φορές (μία σαν οικισμός στα Τζουμέρκα του νομού Άρτας, μία σαν κορυφή του Ταϋγέτου στη Λακωνία με υψόμετρο 1486 μέτρα και μία σαν βραχονησίδα στον Κορινθιακό κόλπο), τα Κουβέλια – στον πληθυντικό – (οικισμός στην Αρκαδία) και τέλος οι Κουβέλλες (οικισμός στην Εύβοια).

Η κυψέλη

Κυψέλη, Καρδίτσα

Κυψέλη, Καρδίτσα

Η Κυψέλη συναντάται 13 φορές σαν οικισμός (στην Αίγινα, στον νομό Καρδίτσας, στον νομό Ημαθίας ανατολικά της Βέροιας, στον νομό Αιτωλοακαρνανίας δύο φορές η μία κοντά στο Μεσολόγγι και η άλλη βορειοδυτικά από το Μεσολόγγι, στον νομό Πρεβέζης βορειοδυτικά της Πρέβεζας, στον νομό Άρτας στις πλαγιές των Τζουμέρκων, στη Ζάκυνθο στην ανατολική πλευρά του νησιού, στη Θράκη στον νομό Ξάνθης, στην Τροιζηνία της Πελοποννήσου, στον νομό Καστοριάς, στη Μεσσηνία στις πλαγιές του Τετραζίου όρους και τέλος σαν περιοχή της Αθήνας που εντάσσεται στο Δήμο Αθηναίων). Από την κυψέλη επίσης προέρχεται και το Κυψελοχώρι που βρήκαμε σαν οικισμό στον νομό Λαρίσης στα βορειοανατολικά της Λάρισας.

Το μέλι

Σαν τοπωνύμιο το βρίσκουμε σε πολλές διαφορετικές εκδοχές. Έχουμε τη Μελιά (οικισμός νότια από τα Ιωάννινα), τη Μελία (οικισμός στον νομό Λαρίσης), τα Μελιανά (οικισμός στο νομό Πρεβέζης), το σύνθετο Μελιγαλάς (στη Μεσσηνία), οι Μελιγγοί (νοτιοδυτικά των Ιωαννίνων), ο Μέλιγος (οικισμός στο νομό Τρικάλων) και ο «συγγενής» Μελιγός (οικισμός στον νομό Καρδίτσας), η Μελίδα (οικισμός στην Άνδρο),το Μελιδόνι που το συναντάμε 6 φορές (οικισμός στο νομό Ρεθύμνης, οικισμός στον νομό Χανίων, οικισμός στον νομό Κοζάνης, οικισμός στον νομό Αρκαδίας, οικισμός στη Φθιώτιδα και σαν όρος στο νομό Αχαίας), το Μελιδοχώρι (στο Ηράκλειο Κρήτης), το Μελινάδο (οικισμός στη Ζάκυνθο), το Μελίον (οικισμός κοντά στα Μέγαρα), ο Μελιός (στην Αιτωλοακαρνανία), η Μελόπετρα (οικισμός στη Θράκη), η Μέλουνα (ύψωμα της Θεσσαλίας στο νομό Λαρίσης) η Μελούνα (στενό πέρασμα στις νοτιοδυτικές απολήξεις του Ολύμπου).

Η μέλισσα

Μελισσοτοπος, Καστοριά

Μελισσοτοπος, Καστοριά

Η Μέλισσα βρέθηκε σε 10 διαφορετικές περιοχές (σαν οικισμός στον νομό Λαρίσης, σαν οικισμός στο νομό Ξάνθης, σαν οικισμός στον νομό Καρδίτσας, σαν οικισμός στον νομό Ηλείας, σαν οικισμός στην Καβάλα, σαν οικισμός νοτιοδυτικά της Σπάρτης, σαν οικισμός στο νομό Θεσπρωτίας, σαν βραχονησίδα στις βόρειες Σποράδες, σαν όρμος στις ανατολικές ακτές της Άνδρου και σαν ακρωτήριο στα νότια παράλια της Κρήτης στον νομό Ρεθύμνης). Επίσης από τη μέλισσα προέρχονται η Μελισσάνη (βαραθρώδες λημνοσπήλαιο στην Κεφαλλήνια), τα Μελισσάτικα (οικισμός στον νομό Μαγνησίας), οι Μέλισσες (οικισμός στο νομό Λασιθίου στην Κρήτη), το Μελισσοκομείο (οικισμός στην Καβάλα), η Μελισσόμανδρα (οικισμός στον νομό Δράμας), η Μελισσόπετρα δύο φορές (στον νομό Αρκαδίας και στο νομό Ιωαννίνων), ο Μελισσότοπος (οικισμός στο νομό Καστοριάς), το Μελισσουργάκι (οικισμός στο Ρέθυμνο Κρήτης), η Μελισσιά (στον νομό Χανίων στην Κρήτη) οι Μελισσουργοί (στο νομό Άρτας), ο Μελισσουργός (οικισμός ανατολικά της Θεσσαλονίκης), το Μελισσοχώρι (οικισμός της Κεντρικής Μακεδονίας βόρεια της Θεσσαλονίκης), ο Μελισσώνας (οικισμός στην Εύβοια), η Μελίτη (αρχαία ονομασία της λιμνοθάλασσας του Μεσολογγίου), τα Μελιτιάνικα (οικισμός των Κυθήρων).

Το μελίσσι

Μελίσσι, Γρεβενά

Μελίσσι, Γρεβενά

Το Μελίσσι το βρήκαμε 6 φορές (οικισμός στον νομό Κορίνθου, οικισμός στην Έδεσσα, οικισμός στο νομό Ιωαννίνων, οικισμός στον νομό Αρκαδίας, οικισμός στη Δυτ. Μακεδονία στα Γρεβενά, οικισμός στον νομό Αργολίδας), Στον πληθυντικό τώρα, βρήκαμε 7 περιπτώσεις με όνομα τα Μελίσσια (περιοχή της Αθήνας στους πρόποδες της Πεντέλης, οικισμός της Αχαΐας, οικισμός στο νομό Φθιώτιδας, οικισμός στον νομό Κοζάνης, οικισμός στην Κέρκυρα, οικισμός στον νομό Άρτας, οικισμός κοντά στη Λειβαδιά ). Από το μελίσσι προέρχεται και η Μελισσιά (οικισμός στον νομό Χανίων).

Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι τα τοπωνύμια που προέρχονται από λέξεις και όρους σχετικούς με τη μέλισσα, είναι πάρα πολλά τόσο ως προς το πλήθος όσο και ως προς την ποικιλία. Είναι διάσπαρτα σε όλη την Ελλάδα, καταμαρτυρώντας έτσι τον ισχυρό δεσμό του Έλληνα με τη μέλισσα.

Του Δ. Α. Σελιανάκης από το περιοδικό «Μελίαμα»

Πηγή: Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλαδος

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *